มาลัยเทิดพระเกียรติ"วันพ่อ"

สรุปผลการจัดกิจกรรมเชิงวิชาการ
วันพุธที่ 3 ธันวาคม 2551 เวลา 12.00 - 13.00 น.
ณ ศูนย์การเรียนรู้วังจันทรเกษม กระทรวงศึกษาธิการ

***************

วิทยากร คุณปิยะนุช มาศพงศ์
ฝ่ายกฎหมาย สำนักพระราชวัง

กิจกรรม มาลัยเทิดพระเกียรติ "วันพ่อ"

รูปแบบกิจกรรม
เป็นการบรรยายและสาธิตการฝึกปฏิบัติการร้อยมาลัยเทิดพระเกียรติ "วันพ่อ"

เนื้อหา
มาลัยหมายถึง ดอกไม้ประดิษฐ์แบบไทยลักษณะหนึ่ง โดยการนำดอกไม้ กลีบดอกไม้ ใบไม้ และส่วนต่างๆ ของดอกไม้ที่ร้อยได้ มาร้อยเป็นพวง มีลักษณะต่างๆ กันมากมายหลายแบบ ตั้งแต่แบบดั้งเดิมจนถึงแบบสมัยใหม่

ประวัติการร้อยมาลัย
          บรรพบุรุษของไทยเรามีชื่อเสียงในงานด้านศิลปะการประดิษฐ์อย่างมากมาย โดยเฉพาะการประดิษฐ์ตกแต่งพวงดอกไม้ ใบไม้ ผลไม้ และวัสดุอื่นๆ เป็นที่ขึ้นชื่อมานานแต่โบราณกาลแล้ว แต่ไม่ปรากฏแน่ชัดว่าได้มีการเริ่มต้นมาแต่ในสมัยใดแน่ ในส่วนสมัยสุโขทัยเป็นราชธานี แต่ครั้งสมัย พระเจ้าอรุณมหาราช คือ พระร่วงเป็นพระเจ้าแผ่นดิน พระสนมเอกคือ ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ หรือนางนพมาศ เป็นผู้มีความสามารถในงานด้านฝีมือในการประดิษฐ์ดอกไม้สดเป็นเลิศ ได้มีการคิดตกแต่งโคมลอยให้งดงาม โดยการนำเอาดอกไม้ต่างๆ มาประดิษฐ์ตกแต่ง และยังได้เอาผลไม้ มาทำการแกะสลักตกแต่งประกอบไปด้วย แต่มิได้มีการอ้างถึงว่ามีการร้อยมาลัยมาประดับตกแต่งด้วย
ในสมัยรัตนโกสินทร์ทุกรัชกาล งานฝีมือด้านการประดิษฐ์ดอกไม้ก็เป็นที่ขึ้นชื่อลือชามาก และเป็นที่นิยมประดิษฐ์ในงานต่างๆ โดยเฉพาะงานพิธีต่างๆ ในสมัยรัชกาลที่ 5 สมเด็จพระศรีพัชริน ทราบรมราชินีนาถพระพันปีหลวง โปรดเกล้าฯ ให้ฝึกข้าหลวงและครูโรงเรียนราชินี ให้รู้จักทำดอกไม้แห้งเลียนแบบดอกไม้สด และทรงใช้เวลาว่างประดิษฐ์ดัดแปลงการทำดอกไม้แบบเก่าให้แปลกออกไป มีพระนามเลื่องลือในการร้อยพวงมาลัย แต่เดิมไทยนิยมร้อยมาลัยด้วยดอกมะลิ และเป็นมาลัยสีขาวกลมธรรมดา จึงมีการพลิกแพลงต่างกันไปบ้างเป็นมาลัยเกลียว คือมีลวดลายเป็นเกลียวขึ้นไป การร้อยพวงมาลัยจึงได้มีการวิวัฒนาการก้าวหน้ากว่าเดิมเป็นต้นมา

ความสวยงามของมาลัยขึ้นอยู่กับสิ่งต่อไปนี้
1. สัดส่วนของมาลัย
2. ฝีมือการร้อยมาลัย
3. ความสดของดอกไม้

ส่วนประกอบของมาลัย
1. ตัวมาลัย อาจใช้เป็นมาลัยกลม มาลัยแบน มาลัยรี ฯลฯ
2. อุบะ ที่นิยมใช้ห้อยประดับพวงมาลัย ได้แก่ อุบะแขก อุบะพู่ และอุบะตุ้งติ้ง (สำหรับ ห้อยมาลัยตุ้ม)
3. ซีก ที่ใช้ผูกรัดรอยต่อระหว่างตัวมาลัยกับอุบะนั้น ควรเป็นซีกที่มีขนาดสัดส่วนที่เหมาะสมกับตัวมาลัย แต่ไม่ควรเล็กหรือใหญ่โตเกินไป ซึ่งมองดูแล้วจะทำให้สัดส่วนของพวงมาลัยไม่ดีเท่าที่ควร
4. ริบบิ้น นับว่าเป็นส่วนประกอบอย่างหนึ่ง สำหรับพวงมาลัยที่ใช้คล้องคอ มาลัยชำร่วย มาลัยมือถือที่ให้แก่ประธานหรือแขกผู้ใหญ่

ชนิดของมาลัยแบ่งตามลักษณะรูปแบบของการร้อย ดังนี้
1. มาลัยซีก 2. มาลัยกลม 3. มาลัยแบน
4. มาลัยรี 5. มาลัยสามเหลี่ยม 6. มาลัยตุ้ม
7. มาลัยตัวหนอน 8. มาลัยตัวหนอนคู่ 9.มาลัยสามกษัตริย์
10. มาลัยพวงดอกไม้

ชนิดของมาลัยแบ่งตามลักษณะโครงร่างโดยทั่วไป ดังนี้
1. มาลัยตัวสัตว์ 2. มาลัยลูกโซ่ 3. มาลัยเปีย
4. มาลัยเถา 5. มาลัยครุฑ 6. มาลัยดอกกล้วยไม้

-พิธีกร คุณณัฐมน ไทยประสิทธิ์เจริญ
นักประชาสัมพันธ์ 6
สำนักงาน กศน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

ผู้ร่วมกิจกรรม ประมาณ 30 คน

ประเมินผล
โดยสรุปมีผู้ตอบแบบประเมิน 12 คน ด้านวิทยากรผู้รับบริการมีความพึงพอใจมาก ด้านพิธีกรผู้รับบริการมีความพึงพอมากถึงปานกลาง และด้านบรรยากาศผู้รับบริการมีความพึงพอใจปานกลาง

จุดเด่น
บรรยากาศเป็นกันเองระหว่างผู้ฝึกปฏิบัติกับวิทยากร และมีการฝึกปฏิบัติการร้อยมาลัยด้วยตนเอง

จุดด้อย
เวลาการฝึกปฏิบัติการร้อยมาลัยมีน้อยเกินไป

********************

close