ฟังเพื่อส่งเสริมบุคลิกภาพ

การฟังอย่างวิเคราะห์สาร
            วิเคราะห์สาร หมายถึง    การที่ผู้ฟังสารแล้ว สามารถแยกสิ่งที่ฟังออกมาเป็นส่วน ๆ นำมาพิจารณาอย่างถี่ถ้วน    เช่น 
แยกว่าข้อความที่ฟัง ข้อความใดเป็นสาระสำคัญ ข้อความใดเป็นข้อเท็จจริง ข้อความใดเป็นข้อคิดเห็น    ฟังแล้วบอกได้ว่า ผู้พูด
มีจุดประสงค์อะไร เรื่องที่ฟังมีประโยชน์มีคุณค่าอย่างไร    ฯลฯ
การฟังอย่างวินิจสาร
            วินิจสาร หมายความว่า  การพิจารณาสารด้วยความเอาใจใส่ พยายามฟังสารอย่างไตร่ตรอง พิจารณาหาเหตุผล ตีความ
หมายของสาร    พิจารณาสำนวนภาษาตลอดจนน้ำเสียงของผู้พูดด้วยก็จะทำให้เข้าใจความหมายที่แท้จริงของสาร  เพื่อให้ได้
ประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ของผู้วินิจ
การฟังอย่างประเมินค่าสาร
            ประเมินค่าสาร ก็หมายความว่า    มีการตรวจสอบสิ่งที่ฟังว่าถูกต้อง ชัดเจน ถูกต้องมีเหตุผลน่าเชื่อถือหรือไม่ มีคุณค่า
หรือไม่    แล้วตัดสินว่าสิ่งที่ฟังมีคุณค่ามีประโยชน์อย่างไร
ขั้นตอนการวิเคราะห์สาร
           1. พิจารณาสารว่าเป็นรูปแบบใด    เป็นร้อยแก้ว หรือร้อยกรอง เป็นบทความ หรือเรื่องสั้น หรือข่าว
              2. แยกเนื้อเรื่องออกเป็นส่วน    ๆ ให้เห็นว่าใครทำอะไร ที่ไหน อย่างไร เมื่อไร
              3. แยกพิจารณาแต่ละส่วนให้ละเอียดลงไป    เช่น มีตัวละครสำคัญกี่ตัว แต่ละตัวมีพฤติกรรมที่สำคัญอย่างไรบ้าง
              4. พิจารณากลวิธีของผู้ส่งสารว่า    ใช้กลวิธีใดในการเสนอสารนั้น ๆ
ขั้นตอนการวินิจสาร
           1. สำรวจว่าข้อความตอนใดเป็นข้อเท็จจริง
              2. บอกจุดมุ่งหมายหรือเจตนาของผู้ส่งสารได้ว่าต้องการส่งสารเพื่ออะไร    ให้แง่คิดต่าง ๆ แก่ผู้รับสารอย่างไรบ้าง
              3. พิจารณาว่าสารที่สำคัญที่สุดคืออะไร    สารสำคัญรองลงมาคืออะไร
              นอกจากนี้ในการวิเคราะห์และวินิจสารทุกชนิด จะต้องพิจารณาถึงการ ใช้ถ้อยคำ สำนวนภาษาว่าเหมาะสมกับระดับกับ
ประเภทของสารหรือไม่
           และในขณะที่รับสารอยู่หรือรับสารจบแล้ว    จะเกิดความคิด ขณะรับสารอยู่เราจะเรียกว่า ความคิดแทรก ซึ่งแต่ละคน
จะคิด เกิดความคิดไม่เหมือนกัน    และหลังจากรับสารแล้ว จะเกิดความคิดเสริมเป็นความคิดต่อเนื่องจากสารที่รับ
ขั้นตอนการประเมินค่าสาร
การประเมินค่าจากเรื่องที่ฟัง
            แนวปฏิบัติในการประเมินค่าสาร    มีดังนี้
              1. ทำความเข้าใจกับสารนั้นอย่างชัดเจนก่อน    เช่น เป็นสารประเภทใด มีเนื้อหาอย่างไร ผู้แต่งมีจุดมุ่งหมายหรือเจตนา
อะไรในการส่งสาร    นั่นก็คือต้องวิเคราะห์สารอย่างละเอียดก่อน
               2. การประเมินค่าสารใดก็ตาม    ควรจะมีเกณฑ์การประเมิน โดยทั่ว ๆ ไปจะมีเกณฑ์ ดังนี้
               การฟังเพื่อการประเมินค่า    เป็นการฟังเพื่อตรวจสอบสิ่งที่ฟังว่าถูกต้อง มีเหตุผลเชื่อถือได้หรือไม่ มีคุณค่าหรือไม่  
เป็นการฟังอย่างวิเคราะห์ วิจารณ์ แล้วตัดสินสิ่งที่ฟังว่ามีคุณค่าและประโยชน์อย่างไร
               3. สารนั้นต้องเป็นประโยชน์และสร้างสรรค์    เป็นสารที่ให้ความรู้ความคิดที่จะก่อให้เกิดประโยชน์แก่ตัวผู้รับสาร และ
แก่ส่วนรวม    และเป็นสารที่จะช่วยอนุรักษ์สิ่งดีงามของสังคมให้คงอยู่ตลอดไป
               4. การใช้ภาษามีความชัดเจนเหมาะสมกับกาลเทศะและบุคคล    ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์และโครงสร้างของภาษาไทย
               กล่าวได้ว่า การฟังเพื่อการประเมินค่าเป็นการฟังเพื่อตรวจสอบสิ่งที่ฟังว่าถูกต้อง    มีเหตุผล เชื่อถือได้หรือไม่ มีคุณค่า
หรือไม่ เป็นการฟังอย่างวิเคราะห์วิจารณ์    แล้วตัดสินสิ่งที่ฟังว่ามีคุณค่าและประโยชน์อย่างไร