1. รัฐจะไม่ผูกขาดการพัฒนาทั้งด้านแนวคิดและแนวปฏิบัติอีกต่อไป เนื่องจากในปัจจุบันประชาชนไทยโดยส่วนใหญ่
   เริ่มรับรู้และได้รับผลจากการพัฒนา ทั้งในด้านบวกและด้านลบ จึงเกิดมีสำนึกใหม่ต่อการพัฒนาว่า การพัฒนาเป็น
   เรื่องของคนทุกคน เป็นเรื่องที่ต้องระดมสรรพกำลังจากทุกส่วนของประเทศจากคนทุกกลุ่ม เพราะลำพังเพียงแต่
   รัฐฝ่ายเดียวไม่สามารถดำเนินการพัฒนาให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ได้ ประชาชนจะต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการ
   พัฒนาสังคม
2. เกิดความพยายามที่จะแสวงหาแนวคิดและแนวปฏิบัติ ที่ก่อตัวมาจากพื้นฐานของสังคมไทยเอง โดยกระบวนการ
   พัฒนาต้องมีรากฐานอยู่ที่ชุมชน มีวิถีจากเบื้องล่างสู่เบื้องบน กล่าวคือกระบวนการพัฒนาต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิต
   และวัฒนธรรมของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งชุมชนชนบท เพราะประชาชน 80% ของไทยอาศัยอยู่ในชนบท
   ซึ่งต้องเริ่มจากสภาพความเป็นจริงของชุมชน เริ่มจากสิ่งที่ชุมชนมีและให้ชุมชนเป็นผู้ตัดสินใจและดำเนินการ
   แทนที่จะถูกสั่งการ หรือถูกพัฒนาโดยคนจากภายนอกเหมือนในอดีตที่ผ่านมา

1. การพัฒนาสังคมจะให้ความสำคัญแก่การพัฒนาคนมากขึ้น แทนที่จะมุ่งลงทุนพัฒนาบริการสังคมอย่างที่เคยทำมาแล้ว
2. การพัฒนาสังคม จะมองภาพการพัฒนาเป็น “สังคมส่วนรวม” มากกว่าที่จะพยายามพัฒนาเป็นด้าน ๆ หรือเป็นเรื่อง
   ซึ่งจะช่วยให้การพัฒนาสังคมในด้านต่าง ๆ ผสมผสานได้
3. การพัฒนาสังคมจะกำหนดเป้าหมายการพัฒนาเป็นสังคมส่วนรวมที่เป็นรูปธรรมชัดเจน สามารถวัดผลได้ เช่น การกำหดนคุณภาพชีวิตของประชาชนในชาติ ในรูปของเกณฑ์วัดความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.)

โดยมีกลไกของการพัฒนาสังคมดังนี้

1. ชุมชนจะมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมมากขึ้น
2. องค์กรเอกชนจะมีบทบาทในการพัฒนามากขึ้น
3. การประกันสังคม ซึ่งเป็นการร่วมกันออกค่าใช้จ่ายแบบไตรภาคี จากรัฐบาล นายจ้างและลูกจ้าง จะมีบทบาทในการพัฒนาสังคมมากขึ้น ทั้งในด้านการคุ้มครองและการให้ผลประโยชน์ทดแทนต่าง ๆ

1. การส่งเสริมให้ประชาชนตระหนักรับรู้ปัญหา
2. การหาทางเลือกในการแก้ปัญหา
3. การเลือกทางเลือกที่เหมาะสมในการแก้ปัญหา
4. การปฏิบัติกิจกรรมตามทางเลือก
5. การทบทวนและปรับปรุงการดำเนินงาน
6. การประเมินผล

ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้

1. การส่งเสริมให้ประชาชนตระหนักรับรู้ปัญหาเป็นขั้นแรกในการที่จะแก้ปัญหา ซึ่งมีขั้นตอนวิเคราะห์ปัญหาคือ

• ชี้ระบุปัญหา
• จัดหมวดหมู่ปัญหา
• จัดลำดับความสำคัญปัญหา

2. การหาทางเลือกในการแก้ปัญหาหลังจากที่ระบุปัญหา และเรียงลำดับความสำคัญของปัญหาแล้ว ก็จะทำให้
ทราบว่าปัญหาใดบ้างของหมู่บ้านที่จะถูกนำมาแก้ไขซึ่งในการแก้ปัญหาจะต้องแก้ที่สาเหตุที่แท้จริงของปัญหา

3. การเลือกทางเลือกที่เหมาะสมในการแก้ปัญหา โดยเลือกทางเลือกที่เหมาะสมกับทรัพยากรและศักยภาพ
ที่จะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุด มีความคุ้มค่า มีความพร้อมและมีความเป็นไปได้ในการดำเนินการ โดยยึด
“การคิดเป็น” กล่าวคือ การรวบรวมข้อมูลประกอบการตัดสินใจ ซึ่งเป็นข้อมูล 3 ด้าน คือข้อมูลเกี่ยวกับตนเอง
ข้อมูลด้านสังคม สิ่งแวดล้อม และข้อมูลเกี่ยวกับหลักวิชาการ แล้วนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบทางเลือก
เพื่อให้เกิดการตัดสินใจที่เหมาะสม มีความพอดีระหว่างตนเองกับสังคมที่ตนเองอาศัยอยู่

4. การปฏิบัติกิจกรรมตามทางเลือกเมื่อประชาชนเลือกทางเลือกที่จะดำเนินการแก้ปัญหาแล้ว อันดับต่อไป
ต้องส่งเสริมให้ประชาชนได้เรียนรู้ และสามารถดำเนินการในเรื่องของการจัดทำแผนปฏิบัติการ ดำเนินการ
ตามแผนและการบันทึก

5. การทบทวน และปรับปรุงการดำเนินงาน เป็นภารกิจที่ต้องกระทำควบคู่ไปกับการปฏิบัติกิจกรรมตามแผน
ที่กำหนดไว้ เนื่องจากระหว่างการดำเนินการปฏิบัติกิจกรรม อาจจะมีอุปสรรคต่าง ๆ ที่จะก่อให้เกิดปัญหา ทำ
ให้การปฏิบัติกิจกรรมได้ผลไม่เต็มที่ จึงต้องมีการปรับแผน และวิธีดำเนินงานเสียใหม่เพื่อจะได้บรรลุผล
ที่ต้องการ ต่อไป

6. การประเมินผล เป็นการประเมินผลกระบวนการที่ปฏิบัตินั้นบรรลุวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่กำหนดไว้หรือ
ไม่ โดยการเปรียบเทียบผลที่เกิดขึ้นกับเป้าหมายที่กำหนดไว้ในแผน โดยกระบวนการพัฒนาสังคมนั้นประชาชน
จะต้องเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน ซึ่งจะทำให้แก้ปัญหาได้ตรงกับความต้องการของสภาพที่เป็นจริงของ
ชุมชนและสังคมนั้น