ความหมายของการจัดระเบียบทางสังคม
..........การจัดระเบียบทางสังคม หมายถึง กระบวนการทางสังคมที่คอยควบคุมความประพฤติของบุคคลในสังคมให้อยู่ใน ระเบียบ กฎเกณฑ์ ที่สังคมกำหนดไว้เพื่อให้สังคมมีระเบียบและดำรงอยู่ได้ การจัดระเบียบทางสังคมเป็นกระบวนการที่มีขอบเขตกว้างขวางครอบคลุม ปรากฏการณ์ทางสังคมหลาย อย่างเริ่มต้นจากการสร้างกฎเกณฑ์ข้อบังคับ ต่างๆเพื่อให้สมาชิกของสังคมยึดถือเป็นแนวปฏิบัติต่อกันระเบียบกฎเกณฑ์ ข้อบังคับต่าง ๆ ก็คือ บรรทัดฐานของสังคมเมื่อสร้างบรรทัดฐานทางสังคม ขึ้นมาจำเป็นต้องสนับสนุนให้สมาชิกของสังคม ปฏิบัติตาม บรรทัดฐานของ สังคมก็คือ สถานภาพ และบทบาท
บรรทัดฐานทางสังคม
..........บรรทัดฐานทางสังคม คือ แบบแผน กฎเกณฑ์ข้อบังคับ หรือ มาตรฐาน ในการปฏิบัติของคนในสังคมซึ่งสังคมยอมรับว่าสมควรจะปฏิบัติ เช่น บิดา มารดา ต้องเลี้ยงดูบูตร บุตรต้องมีความกตัญญูต่อบิดา มารดา ข้าราชการต้องบริการประชาชน พระสงฆ์ต้องรักษาศีลและเป็นที่พึ่ง ทางใจ ของประชาชน ฯลฯ
ประเภทของบรรทัดฐานทางสังคม
บรรทัดฐานทางสังคมแบ่งเป็น 3 ประเภท คือ
.........1. วิถีประชา เป็นแบบแผนในการปฏิบัติหน้าที่ที่ทุกคนในสังคมปฏิบัติกันโดยทั่วไปจนเกิดเป็น ความเคยชิน ไม่ต้องมีศีลธรรมและกฎหมายบังคับ ผู้ไม่ปฏิบัติตาม ก็ไม่ได้ รับโทษ เพียงแค่ถูกนินทา เช่น ในการรับประทานอาหาร ควรใช้ช้อนกลาง ตักอาหาร หากไม่ใช้ช้อนกลางก็ไม่มีความผิด เป็นแค่ถูกตำหนิว่า ไม่มี มารยาทในการรับประทาน วิถีประชาแต่ละสังคม มีความแตกต่างกันไป แต่ละสังคม จึงทำให้มีวัฒนธรรมแตกต่างกันไป
......... 2. จารีต มีความหมายเหมือนคำว่า “ศีลธรรม” จารีตเป็นบรรทัดฐานที่ทุกคนในสังคม จะต้องกระทำเป็นกระบวนการ พฤติกรรมที่จำเป็นต่อความเป็นระเบียบเรียบร้อย และสวัสดิภาพของสังคม จารีตมีความสำคัญกว่าวิถีประชา เป็นเรื่องของความรู้สึกว่า สิ่งใดผิด สิ่งใดถูก ผู้ใดฝ่าฝืนจะถูกสังคมลงโทษ หรือได้รับการตำหนิอย่างรุนแรง ในสังคมไทยมีจารีตบางอย่างที่สำคัญมาก แม้มิได้นำไปบัญญัติเป็นกฎหมาย เช่น ความกตัญญู ระบบอาวุโส ความซื่อสัตย์ระหว่างสามี ภรรยา การแสดงความเคารพผู้ใหญ่ ฯลฯ
......... 3. กฎหมาย หมายถึง บรรทัดฐานที่กำหนดไว้ในระเบียบแบบแผน ซึ่งผู้มีอำนาจทางการปกครองบ้านเมืองได้กำหนดขึ้น เพื่อบังคับให้บุคคลปฏิบัติตามหรือห้ามมิให้กระทำ หากฝ่าฝืนจะถูกลงโทษตามบทบัญญัติ
ความสำคัญของกฎหมาย
.......... บรรทัดฐานทางสังคม มีทั้งวิถีประชา และจารีตแล้ว แต่ต้องมีกฎหมายเพื่อบังคับใช้ด้วย เพราะกฎหมายมีความสำคัญดังนี้
...........1. สังคมประกอบด้วยกลุ่มคนที่แตกต่างกัน มีความขัดแย้งกันระหว่างกลุ่มอยู่เสมอ กฎหมายจึงมีความสำคัญ ในการ ขจัด ความขัดแย้งที่เกิดขึ้น หากไม่มีกฎหมาย กลุ่มก็จะต้องขจัด ความ ขัดแย้งกันเอง ตัดสินกันเองเป็นส่วนตัว ซึ่งจะไม่มีความยุติธรรมต่อคู่ ขัดแย้ง
...........2. วิถีประชา และจารีต มีลักษณะถาวรยาวนาน เปลี่ยนแปลงยาก ไม่ทันการเปลี่ยนแปลงของสังคม แต่กฎหมายจะเปลี่ยนแปลง ให้เข้ากับ สถานการณ์ที่เกิดขึ้นใหม่ ๆ ได้เร็วกว่า
...........3. กฎหมายมีอำนาจบังคับ มีบทบัญญัติลงโทษ มีเจ้าหน้าที่ จัดการ กับผู้ทำผิดกฎหมาย วิถีประชาและจารีตไม่มีอำนาจบังคับ สถานภาพ คือตำแหน่งที่ได้รับจากการเป็นสมาชิกของสังคม

สถานภาพ
...........สถานภาพ คือตำแหน่งที่ได้รับจากการเป็นสมาชิกของสังคม เป็นปัจจัยที่ช่วยในการจัดระเบียบของสังคมเพราะทุกคนมีสถานภาพติดตัวมา ตั้งแต่เกิด เช่น เป็นลูกชาวบ้าน เป็นหญิง เป็นชาย ฯลฯ หลังจากเกิดมี สถานภาพเพิ่มเติมอีกมากมาย เช่น หลานชายกำนันรับราชการเป็นตำรวจ สถานภาพ เป็นสิ่งที่ช่วยให้มนุษย์ติดต่อสัมพันธ์กัน โดยอาศัย สถานภาพ ของบุคคลเป็นหลักในการติดต่อ สถานภาพเป็นเครื่องกำหนดว่า ใครเป็นใคร มีหน้าที่รับผิดชอบอย่างไร ทำให้รู้จักสิทธิหน้าที่ของกัน และกัน สถานภาพเสริมให้บุคคลกระตือรือร้นที่จะยกฐานะของตนเอง ให้ทัดเทียมกับ บุคคลอื่น ๆ หรือสูงกว่าคนอื่น ๆ ทำให้เป็นผู้ใฝ่ในการ ศึกษาหาความรู้ ขยันขันแข็งในการประกอบอาชีพ ทำให้ตนเอง เจริญก้าวหน้า และช่วยทำให้สังคมเจริญขึ้น

บทบาท

...........บทบาท
หมายถึง การปฏิบัติตามหน้าที่และสิทธิของตนตามสถานภาพของตน สถานภาพ คือตำแหน่ง ส่วนบทบาทคือการกระทำตามสิทธิและหน้าที่ของสถานภาพ สถานภาพและบทบาท มักจะเป็นของคู่กัน ซึ่งเมื่อมีสถานภาพจะต้อง มีบทบาทด้วย เช่น นายดำกับนางสาวขาวแต่งงานกัน นายดำเป็นสามี นางสาวขาวเป็นภรรยา ความเป็นสามีของนายดำและความเป็นภรรยา ของนางขาว ถือว่าเป็นสถานภาพ คือ ตำแหน่งทางสังคม นายดำ จะต้อง ปฏิบัติหน้าที่สามี เป็นต้นว่า ประกอบอาชีพการงาน หาเงินมาเลี้ยงดูครอบครัว จะต้องรัก ซื่อสัตย์ต่อนางขาวผู้เป็นภรรยา จะต้องให้ความคุ้มครองดูแลนางขาวผู้เป็นภรรยา ให้มีความสุขกาย สบายใจ นางขาวผู้เป็นภรรยาก็จะต้องปฏิบัติหน้าที่ความ เป็นภรรยา ด้วยการซื่อสัตย์ต่อ นายดำผู้สามี ดูแลทุกข์สุขของนายดำผู้สามีให้มีความสุขกายสบายใจ ฯลฯ การปฏิบัติตามสิทธิหน้าที่ต่าง ๆ ดังนี้เรียกว่า บทบาท
.......... การที่บุคคลมีบทบาทต่อสังคม และปฏิบัติตามหน้าที่ที่สังคมยอมรับ มีความสำคัญเป็นอันมาก เพราะทำให้การจัดระเบียบสังคมดีขึ้น เป็นการควบคุมสังคมให้เป็นระเบียบ ถ้าคนไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ ตามบทบาทของตนในสังคมให้สมกับสถานภาพที่ได้รับ ก็จะทำให้สังคมเสียระเบียบ ทำให้เกิดปัญหาและความยุ่งยากให้แก่สังคม

ค่านิยม
..........ปัจจัยที่ช่วยในการจัดระเบียบสังคม นอกจากที่กล่าวมาแล้ว ยังมีอีกมาก ค่านิยมก็เป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่ง ซึ่งอยู่ในกระบวนการ ขัดเกลาทางสังคม เป็นปัจจัยที่มีผลทางอ้อมในการจัดระเบียบทางสังคม
ค่านิยม คือ สิ่งซึ่งเป็นที่ปรารถนาของตนหรือสิ่งที่สมาชิกของสังคมอยากได้ เพราะ คาดหวัง ในประโยชน์ที่พึงได้รับ ค่านิยมเป็นหลักการ เป็นเป้าประสงค์ ที่สมาชิกทุกชั้นของสังคมยอมรับและพร้อมที่จะปฏิบัติ และช่วยให้ สังคม ดำรงอยู่ได้อย่างสงบสุข การจัดระเบียบสังคม เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง สำหรับมนุษย์ เพราะมนุษย์ได้รับการอบรมบ่มนิสัยมาไม่เหมือนกัน เมื่อเป็นสมาชิกของสังคม จำต้องติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่น จะทำตามใจชอบไม่ได้ การจัดระเบียบสังคมก็เพื่อการ อยู่ร่วมกันของ มนุษย์ให้ปกติสุข และเกิดความก้าวหน้าแก่สังคม