น้ำพริกหนุ่มของชาวล้านนานั้น ทำกันได้หลายวิธี ซึ่งแตกต่างกันไป ตามความนิยม ของแต่ละท้องถิ่น ดังนั้นจึงมีสูตรน้ำพริกหนุ่มหลายสูตรดังต่อไปนี้

วิธีทำ

     1. เผาพริกหนุ่ม หัวหอม กระเทียม มะเขือเทศ ให้สุก แล้วปอกเปลือกออกให้หมด
     2. ให้ใบตองห่อปลาร้าสับ แล้วนำไปเผาไฟให้หอม
     3. นำเกลือ พริกหนุ่ม กระเทียม และหัวหอมโขลกเข้าด้วยกันพอหยาบ ๆ ใส่ปลาร้าสับ มะเขือเทศ โขลกเบา ๆ ให้เข้ากัน
     4. โรยต้นหอม ผักชี

สูตรที่ 3 ใส่ถั่วเน่า

เครื่องปรุง

-พริกหนุ่ม 7 เม็ด
-หัวหอม 5 หัว
-กระเทียม 5 หัว
-ถั่วเน่าแผ่น 1 แผ่น
-เกลือป่น 1 ช้อนชา
-ต้นหอม ผักชี หั่นหยาบ

วิธีทำ
     1. ถั่วเน่าแผ่นปิ้งไฟให้หอม แล้วนำมาโขลกให้ละเอียด
     2. เผาพริกหนุ่ม หัวหอม กระเทียมให้สุก แล้วปอกเปลือกออกให้หมด
     3. นำเกลือ พริกหนุ่ม กระเทียม และหัวหอมโขลกเข้าด้วยกันพอหยาบ ๆ ใส่ถั่วเน่าแผ่น โขลกเบา ๆ ให้เข้ากัน โรยด้วยต้นหอมผักชี
     4. สูตรนี้รับประทานได้ 3-5 คน

เทคนิค
      เครื่องปรุงไม่ควรเผาจนไหม้เป็นสีดำ ๆ เพราะจะทำให้สีของน้ำพริกไม่สวยและมีรสขม

เครื่องจิ้ม
      นิยมรับประทานกับเนื้อแดดเดียว แคบหมู ผักต่าง ๆ ทั้งผักสดและผักนึ่ง เช่น หน่อไม้ต้ม ฟักทองนึ่ง ผักขี้หูด แตงกวา ถั่วฟักยาว

หมายเหตุ ถั่วเน่าแผ่น คือ ถั่วเหลืองที่เอามาหมัก แล้วทำเป็นแผ่นตากแห้ง ใช้แทนกะปิได้

     น้ำพริกอ่องเป็นอาหารพื้นเมืองที่ขึ้นชื่ออย่างหนึ่ง นิยมรับประทานกันทุกครัวเรือน เป็นอาหาร ที่ขึ้นขันโตก ของคุ้มเจ้าหลวงตั้งแต่ในสมัยโบราณ จนถึงปัจจุบันนี้น้ำพริกอ่อง ยังเป็นเสมือนเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่งของภาคเหนือ ซึ่งผู้ที่มาเยือน มักจะ กล่าวขวัญ กันว่า หากมาเที่ยวเมืองเหนือแล้วไม่ได้ชิมน้ำพริกอ่อง ก็เหมือนกับ มาไม่ถึงเมืองเหนือ

วิธีทำ
     1. นำถั่วเน่าแผ่นมายาง ทิ้งไว้ให้กรอบ แล้วนำมาโขลกให้ละเอียด
     2. โขลกพริกแห้ง เกลือ กระเทียม กะปิ หัวหอม ให้ละเอียด แล้วนำถั่วเน่าแผ่น ที่โขลกเอาไว้ มาโขลกรวมกับน้ำพริก
     3. นำหมูสับมาโขลกกับเครื่องปรุงในข้อ 2 ใส่มะเขือเทศลงไป โขลกเบา ๆ ให้เข้ากัน
     4. ใส่น้ำมันลงในกะทะ แล้วนำเครื่องปรุงที่โขลกเข้ากันดีแล้ว ลงไปผัดจนเห็นว่าได้ที่ดีแล้ว ปรุงรสด้วยน้ำปลา น้ำตาล ชิมรส ยกลงโรยด้วยต้นหอมผักชี
     5. สูตรนี้รับประทานได้ 4-6 คน

เทคนิค
     มะเขือเทศควรจะใช้มะเขือเทศผลเล็กชนิดเป็นพวง คือมะเขือส้ม ตามที่คนภาคเหนือ เรียก เพราะจะมีรสเปรี้ยวกว่ามะเขือเทศผลใหญ่ ส่วนเนื้อหมูควรจะเป็นหมูติดมันเล็กน้อย และสับให้ขาดไม่ติดเป็นพวง

เครื่องจิ้ม
     รับประทานคู่กับแคบหมูและผักสด เช่น แตงกวา ถั่วฝักยาว กระถิน ถั่วพู หรือผักต้ม เช่นถั่วฝักยาว มะเขือ ผักบุ้ง หัวปลี ยอดแค กะหล่ำปลี ฟักทอง

วิธีทำ

      1. นำพริกมาเสียบไม้ย่างไฟพอมีกลิ่นหอม อย่าให้ไหม้ แล้วนำมาโขลกกับเกลือให้ละเอียด
     2. เผาหัวหอม กระเทียมให้พอสุก ปอกเปลือกโขลกรวมกับพริกและเกลือในข้อ 1 จนละเอียด
     3. กะปิ ปลาร้าสับ ห่อด้วยใบตอง ย่างให้สุก
     4. ปิ้งปลาย่างให้หอม แกะเอาแต่เนื้อปลา แล้วโขลกให้ละเอียด
     5. นำกะปิ ปลาร้าสับ ปลาย่าง โขลกรวมกับเครื่องปรุงในข้อ 2 ให้ละเอียด แล้วโรยด้วย ต้นหอมผักชี
    6. สูตรนี้รับประทานได้ 3-5 คน

เครื่องจิ้ม

       น้ำพริกแดงควรจะมีผักนึ่ง เช่น ผักกาดกะหล่ำปลี กะหล่ำดอก ถั่วฝักยาว ถั่วพู มะเขือ ปลาแห้งนึ่ง หรือเนื้อปิ้ง หมูปิ้ง