เรื่องที่ 5
5.1 องค์ประกอบของโครงการและแผนงานประกอบอาชีพ

ความสำคัญของโครงการและแผนงานประกอบอาชีพ
การประกอบอาชีพของคนเรามีมากมายหลากหลายอาชีพ เช่น เกษตรกรรม

การปศุสัตว์ การป่าไม้ การขนส่ง อุตสาหกรรม การค้าขาย การแกะสลักไม้

การเจียระไนพลอย การทอผ้า ฯลฯ อย่างไรก็ตามการที่จะคิดประกอบอาชีพใด ๆ

นั้น จะต้องผ่านการศึกษาและวิเคราะห์ความเป็นไปได้ โดยมีข้อมูลต่าง ๆ อยู่มาก

เพียงพอที่จะมาใช้ในการตัดสินใจประกอบอาชีพนั้นได้ เมื่อคิดแล้วก็ควรกำหนด

ให้เป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อให้เห็นเป็นขั้นตอน แสดงถึงความต่อเนื่อง มองเห็น

ข้อบกพร่องหรือข้อมูลที่ขาดไปได้ เพื่อความสมบูรณ์ของโครงการและแผนงาน

การดำเนินงาน

การจัดทำโครงการและแผนงาน จึงมีความสำคัญ และจำเป็นต่อการประกอบ

อาชีพเพราะถือว่าได้มีการคิดไตร่ตรองไว้ล่วงหน้าแล้วจึงลงมือปฏิบัติ ความผิดพลาด

ทั้งหลายย่อมน้อยลงโดยเฉพาะการวางแผนการดำเนินงานนั้นจะมีความชัดเจนเกี่ยวกับ

แผนการผลิต แผนการลงทุน และแผนการตลาด

ประโยชน์ของโครงการและแผนงานประกอบอาชีพ
1. ทำให้การประกอบอาชีพบรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ มีระบบ

การทำงานและลดการทำงานที่ซ้ำซ้อนกัน

2. ช่วยให้การใช้ประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

3. ช่วยให้เจ้าของกิจการมีความเชื่อมั่นในการบริหารงาน และเมื่อเกิดปัญหาขึ้น

เพราะมีการวางแผน และคิดอย่างรอบคอบมาแล้ว

4. ช่วยให้เจ้าของกิจการสามารถตรวจสอบขั้นตอนการดำเนินงาน และความสำเร็จ

ของเป้าหมาย

องค์ประกอบของโครงการและแผนงานประกอบอาชีพ
เมื่อตัดสินใจเลือกอาชีพ และมีการวิเคราะห์ความพร้อม และความเป็นไปได้ของ

อาชีพที่ตัดสินใจเลือกแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือ การเขียนโครงการ และแผนงานประกอบ

อาชีพที่ตัดสินใจเลือก

การเขียนโครงการประกอบอาชีพ มีองค์ประกอบหรือหัวข้อที่ต้องเขียนดังนี้
1. ชื่อโครงการ ควรตั้งชื่อโครงการที่สื่อความหมายได้ชัดเจน เช่น โครงการ

เลี้ยงไก่กระทง โครงการขายผักปลอดสารพิษ โครงการจำหน่ายอาหารสำเร็จรูป เป็นต้น

2. เหตุผล/แรงจูงใจในการทำโครงการ ให้เขียนถึงเหตุผลที่เลือกทำโครงการนั้น

เช่น เป็นอาชีพที่เป็นความต้องการของตลาด/ชุมชน หรือตัวผู้ประกอบอาชีพมีความถนัด

ความสนใจ ในอาชีพนั้น ๆ อย่างไร เป็นต้น

3. วัตถุประสงค์ ให้เขียนวัตถุประสงค์ในการทำโครงการนั้น ๆ ให้ชัดเจน เช่น เพื่อ

ให้มีประสบการณ์ในการทำอาชีพนั้น ๆ หรือเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ของตนเองใน

การประกอบอาชีพนั้น ๆ

4. เป้าหมาย ควรกำหนดเป้าหมายในเชิงปริมาณและคุณภาพให้ชัดเจน เช่น

การเลี้ยงไก่กระทง จะเลี้ยง 5 รุ่น รุ่นละกี่ตัว

5. ระยะเวลาดำเนินโครงการ ตั้งแต่เริ่มต้นจนสิ้นสุดโครงการ ใช้เวลาดำเนินการนาน

แค่ไหน เริ่มต้นโครงการเมื่อใด จะสิ้นสุดโครงการหรือขยายกิจการช่วงใด

6. สถานที่ประกอบการ ต้องระบุที่ตั้งของสถานที่นี้จะประกอบอาชีพนั้น

7. การดำเนินงาน ให้เขียนแสดงขั้นตอนการดำเนินงานอย่างละเอียดตั้งแต่ขั้นวางแผน

ปฏิบัติการตามแผน และประเมินปรับปรุง

8. ปัญหาและแนวทางแก้ไข ให้ระบุปัญหาที่คาดว่าจะเกิดขึ้นกับการประกอบอาชีพ

นั้น ๆ

9. ผลที่คาดว่าจะได้รับ แสดงให้เห็นถึงผลของการดำเนินงานในการประกอบอาชีพใน

ด้านต่าง ๆ เช่น ด้านความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับ ด้านกำไร และความพึงพอใจต่าง ๆ

10. ผู้รับผิดชอบดำเนินการ ระบุชื่อผู้ที่เป็นเจ้าของกิจการ หรือรับผิดชอบโครงการใน

กรณีที่มีผู้ร่วมโครงการหลาย ๆ คน ก็ให้ชื่อผู้ร่วมโครงการทั้งหมดด้วย

สำหรับการเขียนแผนงานประกอบอาชีพ มีองค์ประกอบหรือหัวข้อที่ต้องเขียนดังนี้
1. แผนการผลิต ให้เสนอรายละเอียดว่าในการผลิต หรือขายสินค้าหรือบริการ

ตามโครงการที่กำหนดนั้น มีขั้นตอนการผลิตอย่างไร และกำหนดเวลาตามขั้นตอนนั้น

ไว้อย่างไร

2. แผนการลงทุน ให้ระบุว่าที่มาของเงินทุนที่ใช้ในโครงการประกอบอาชีพนั้น

ได้มาอย่างไร เงินทุนออกเอง หรือกู้ยืมมาจากแหล่งเงินทุนต่าง ๆ

3. แผนการตลาด ให้เสนอรายละเอียดว่าสินค้า หรือบริการในโครงการประกอบ

อาชีพนั้น ๆ มีลูกค้าที่คาดหวังจำนวนเท่าใด และจะวางแผนเพื่อขยายตลาดให้

กว้างขวางขึ้น อย่างไรบ้าง ในระยะเวลาใด

5.2 การกำหนดโครงการและแผนงานประกอบอาชีพที่ตัดสินใจเลือก
ก่อนการเริ่มต้นเขียนโครงการและแผนงานประกอบอาชีพที่ตัดสินใจเลือก

มีความจำเป็นต้องศึกษา รวบรวมข้อมูลด้านต่าง ๆ ในอาชีพนั้น ๆ ดังนี้

1. ศึกษาสำรวจความต้องการของตลาด โดยการสำรวจสภาพ และความต้องการ

ของชุมชน ที่จะเป็นแหล่งประกอบอาชีพเกี่ยวกับ จำนวนประชากร ลักษณะเฉพาะของ

ประชากรซึ่งประกอบด้วย เพศ อายุ รายได้ อาชีพ ระดับการศึกษาความต้องการสินค้า

และบริการในอาชีพนั้น ๆ จำนวนและอุปนิสัยในการซื้อของประชากรในพื้นที่ สภาพ

ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้น เช่น มีคู่แข่งขันขายสินค้าหรือบริการ

ประเภทเดียวกันในพื้นที่นั้น เป็นต้น

2. ทำเลที่ตั้งกิจการ จะต้องพิจารณาว่า ทำเลที่ตั้งกิจการที่จะประกอบอาชีพ

ที่ตัดสินใจเลือกนั้น มีลักษณะที่จำเป็นในสิ่งต่อไปนี้หรือไม่เพียงใด

* การคมนาคมขนส่ง สะดวกหรือไม่

* สภาพแวดล้อม เหมาะสมหรือไม่

* มีคู่แข่งขันที่ขายสินค้าบริการ ประเภทเดียวกันหรือไม่ ถ้ามีจะแก้ปัญหาอย่างไร

3. สำรวจความพร้อมของตนเองในทุกด้าน เช่น ด้านความรู้ ความสามารถในอาชีพ

ด้านปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ว่ามีพร้อมหรือไม่ อย่างไร ถ้าไม่พร้อมจะแก้ปัญหาอย่างไร

4. ศึกษาความเป็นไปได้ของอาชีพ จะต้องพิจารณาว่าอาชีพที่เลือกนั้นจะทำให้รายได้

มากน้อยเพียงใด คุ้มกับทุนที่ลงไปหรือไม่ จะใช้เวลาเท่าใดจึงจะคุ้มทุน รายได้หรือกำไร

เพียงพอจะเลี้ยงชีพหรือไม่ หากรายได้ไม่เพียงพอจะแก้ปัญหาอย่างไร

เมื่อได้ศึกษารวบรวมข้อมูลดังกล่าวแล้ว และเห็นว่ามีแนวทางจะดำเนินโครงการได้

ก็เริ่มลงมือเขียนโครงการและแผนงานประกอบอาชีพ ตามหัวข้อที่กำหนด